Rolex Hangi Ülkenin Markası? Londra'dan Cenevre'ye Rolex

Kısa cevap: Rolex bir İsviçre markasıdır ve merkezi Cenevre'dedir. Ama hikayesi İsviçre'de değil, Londra'da başladı: Bavyera doğumlu Hans Wilsdorf, şirketini 1905'te İngiltere'nin başkentinde kurdu ve ancak 1919'da Cenevre'ye taşıdı. Bugün Rolex saatleri İsviçre'de üretilir ve kadranlarında "Swiss Made" yazar.

Yani "Rolex İngiliz markası mı?" sorusunun cevabı ilginç bir "hem evet hem hayır": İngiltere'de doğdu, İsviçre'de büyüdü. Bu yazıda o yolculuğu ve "Rolex ne malı?" sorusunun ayrıntılarını anlatıyoruz.

1905: Londra'da bir ithalat şirketi

Hans Wilsdorf 1881'de Almanya'nın Bavyera bölgesindeki Kulmbach'ta doğdu ve çocuk yaşta yetim kaldı. Genç yaşta Londra'ya yerleşti ve 1905'te ortağı Alfred Davis ile birlikte Wilsdorf & Davis şirketini kurdu.

Şirketin ilk işi saat üretmek değildi: İsviçre'den mekanizma ithal ediyor, bunları İngiltere'de yapılan kasalara yerleştirip satıyorlardı. Kol saatinin hâlâ "kadın aksesuarı" sayıldığı, erkeklerin cep saati taşıdığı bir dönemde Wilsdorf'un kol saatine bahis oynaması cesur bir karardı.

"Rolex" adı nereden geliyor?

Wilsdorf 1908'de Rolex adını marka olarak tescil ettirdi. Adın nereden geldiği hâlâ tam olarak bilinmiyor. Wilsdorf'un kendi anlatımına göre kısa, akılda kalan ve bütün Avrupa dillerinde aynı şekilde okunabilen bir isim istiyordu. İnternette sıkça okuduğunuz "horlogerie exquise" (kusursuz saatçilik) gibi açılımların ise bir dayanağı yok; bunlar sonradan uydurulmuş teoriler.

Wilsdorf ise yıllar sonra, 1958'deki bir konuşmasında, ismin kulağına bir cin tarafından fısıldandığını söyleyerek soruyu esprili bir şekilde geçiştirdi.

1919: Neden İsviçre'ye taşındı?

Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra İngiltere lüks ithalata ağır vergiler koydu; saat kasalarında kullanılan altın ve gümüşün ihracatı da yüksek gümrük vergilerine tabiydi. İsviçre'den mekanizma alıp İngiltere'de satan bir şirket için bu, işin bütün matematiğini bozuyordu.

Wilsdorf de çözümü şirketi saatçiliğin merkezine taşımakta buldu. Kaynaklara göre şirket önce Biel'e, 1919'da da Cenevre'ye taşındı ve kısa süre sonra Montres Rolex SA adını aldı. Rolex o günden beri bir İsviçre şirketi.

Yukarıdaki saat sıradan bir Rolex değil: 1953'te Everest'ten dönen Sir Edmund Hillary'ye Kalküta'daki Rolex bayisi Bosecks tarafından hediye edilen bir Oyster Perpetual. Bugün Yeni Zelanda'daki Auckland Müzesi'nin koleksiyonunda.

Rolex'i Rolex yapan icatlar

Rolex'in bugünkü ününü getiren şey birkaç büyük fikirdi:

• 1926, Oyster kasası: Vidalı kapak ve kurma kolu sayesinde suya ve toza karşı korunan bir kol saati kasası. Ondan önce de su geçirmez kasa denemeleri vardı, ama Oyster'ı bu kadar ünlü yapan Rolex'in pazarlaması oldu: 1927'de İngiliz yüzücü Mercedes Gleitze'nin Manş Denizi'ndeki yüzüşünde bir Oyster taşıması, markanın en bilinen reklam hikayelerinden biridir.
• 1931, Perpetual rotoru: Bilek hareketiyle kendini kuran, serbestçe dönen yarım ay şeklindeki rotor. Bugünkü otomatik saatlerin çoğu bu prensibe dayanıyor.
• 1945, Datejust: Tarihi kadrandaki pencerede kendiliğinden değiştiren ilk kronometre sertifikalı kol saatlerinden.
• 1953, Submariner ve Explorer: Dalış ve keşif için tasarlanan iki efsane. Submariner'ın hikayesini Rolex Submariner yazımızda ayrıca anlattık.

Yukarıdaki 1940'lardan kalma "Bubbleback", Perpetual rotorunun ilk kuşağından. Kasanın arkası, içine sığdırılan rotor yüzünden balon gibi şiştiği için bu takma adı aldı.

Rolex'in sahibi kim?

Rolex'in sahibi bir aile ya da borsa şirketi değil, bir vakıf. Wilsdorf 1940'ların ortasında, eşinin ölümünden sonra Hans Wilsdorf Vakfı'nı kurdu ve hisselerini bu vakfa bıraktı. 1960'taki ölümünden bu yana Rolex'i vakıf yönetiyor. Şirket halka açık olmadığı için rakamlarını da açıklamıyor; sektör tahminlerine göre yılda bir milyonun üzerinde saat üretiyor.

Rolex nerede üretiliyor?

Rolex saatleri İsviçre'de üretiliyor: merkezi ve kasa, kadran gibi parçaların üretildiği tesisleri Cenevre bölgesinde, mekanizmalarının üretildiği tesis ise Biel/Bienne'de. 2017'den beri geçerli kurallara göre "Swiss Made" yazabilmek için mekanizmanın İsviçre yapımı olması, kasaya yerleştirme ve son kontrolün İsviçre'de yapılması ve üretim maliyetinin en az %60'ının İsviçre'de oluşması gerekiyor. Bu kuralların ayrıntısını Tissot hangi ülkenin markası? yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Rolex hangi ülkenin markası? İsviçre. Merkezi 1919'dan beri Cenevre'de. Ancak marka 1905'te Londra'da kuruldu.

Rolex İngiliz markası mı? Bugün değil. Rolex İngiltere'de doğdu ama 1919'da İsviçre'ye taşındı ve o günden beri bir İsviçre şirketi.

Rolex ne malı? İsviçre malı. Saatler İsviçre'de üretiliyor ve "Swiss Made" kurallarına uyuyor.

Rolex'in sahibi kim? Kurucusu Hans Wilsdorf'un 1940'larda kurduğu Hans Wilsdorf Vakfı. Rolex halka açık bir şirket değil.

Rolex'in kurucusu kim? Bavyera doğumlu Hans Wilsdorf (1881–1960). Şirketi 1905'te Londra'da Alfred Davis ile birlikte kurdu.

Rolex'in bütün hikayelerine Rolex marka sayfamızdan ulaşabilirsiniz.